چیدمان درست منبع آب پشت بام با مخزن پایین و پمپ، نصب فلوتر برقی پمپ آب و کنترل سطح، حفاظت پمپ در برابر خالی شدن مخزن، چرا ست کنترل منبع پشت بام را پر نمی‌کند و راه حل فشار کم طبقه آخر زیر منبع.
پر کردن منبع آب پشت بام با پمپ کار رایجی است: آب شهر مخزن پایین (زیرزمین یا پارکینگ) را پر میکند، یک پمپ آب را به منبع آب پشت بام می‌فرستد و ساختمان از آنجا آب می‌گیرد. چیزی که این سیستم را خودکار میکند فلوتر برقی یا کنترل سطح است، نه ست کنترل. این راهنما می‌گوید چیدمان درست این سیستم چیست، فلوتر برقی پمپ آب کجا و چطور نصب می‌شود، چرا ست کنترل مخزن پشت بام را پر نمی‌کند و طبقههای بالا زیر منبع پشت بام چه مشکلی دارند.
به‌طور خلاصه: پمپ پرکننده را فلوتر یا کنترل سطح روی منبع پشت بام روشن و خاموش میکند: با پایین رفتن آب روشن، با پر شدن خاموش. یک فلوتر یا محافظ بی‌آبی در مخزن پایین هم لازم است تا پمپ خشک کار نکند. ست کنترل فشاری برای این کار ساخته نشده، چون وقتی شیری در ساختمان باز نمی‌شود، افت فشاری نمی‌بیند. هر ۱۰ متر اختلاف ارتفاع ۱ بار فشار می‌دهد؛ پس طبقه آخرِ زیر منبع پشت بام تقریباً فشار ندارد.
کی منبع پشت بام لازم است؟
- فشار آب شهر در تابستان یا ساعت‌های پرمصرف به طبقههای بالا نمیرسد. منبع پشت بام در ساعت‌های کم‌مصرف (معمولاً شب) پر می‌شود و روز آب را با ثقل می‌دهد.
- قطعی‌های کوتاه آب. منبع ذخیره‌ای است که ساختمان را چند ساعت بی‌آب نمی‌گذارد.
- جای مخزن و پمپ در پارکینگ نیست. گاهی منبع روی پشت بام و پمپ کنار آن نصب می‌شود.
اگر فشار شهر حتی شب‌ها هم به پشت بام نمیرسد، منبع پشت بام بدون پمپ پر نمی‌شود و به چیدمان پمپ‌دار زیر نیاز دارید.
چیدمان درست: مخزن پایین، پمپ، منبع بالا
| قسمت | کار | نکته |
|---|---|---|
| مخزن ذخیره پایین | آب شهر را با شیر شناور مکانیکی می‌گیرد | پمپ از این مخزن میکشد، نه مستقیم از لوله شهر |
| حفاظت بی‌آبی مخزن پایین | وقتی مخزن پایین خالی شد، پمپ را خاموش میکند | فلوتر برقی یا کنترل سطح در حالت چاه |
| پمپ پرکننده | آب را به پشت بام می‌فرستد | هد پمپ از ارتفاع پشت بام و افت مسیر بیشتر |
| شیر یک‌طرفه | نمی‌گذارد آب ستون به پمپ برگردد | بعد از خروجی پمپ |
| لوله رفت به پشت بام | فقط برای پر کردن منبع | جدا از لوله‌ای که آب را به واحدها می‌دهد |
| فلوتر یا کنترل سطح منبع بالا | پمپ را روشن و خاموش میکند | فلوتر برقی یا کنترل سطح در حالت منبع |
| لوله سرریز و تخلیه منبع بالا | آب اضافه را بیرون می‌برد | به ناودان یا فاضلاب، با فاصله هوایی |
چرا پمپ را مستقیم به لوله شهر نزنیم؟ پمپی که مستقیم از انشعاب شهر میکشد، فشار همسایه‌ها را پایین می‌آورد، در افت فشار شبکه خشک کار میکند و ممکن است از نظر شرکت آب و فاضلاب مجاز نباشد. مخزن پایین هر دو مشکل را حل میکند. توضیح بیشتر در پمپ بدون تانکر.
فلوتر برقی پمپ آب کجا و چطور نصب می‌شود؟
فلوتر برقی یک کلید شناور است: با بالا و پایین رفتن سطح آب، کنتاکتش را قطع یا وصل میکند. برای پر کردن منبع، فلوتر داخل منبع پشت بام آویزان می‌شود و این‌طور کار میکند:
- سطح پایین: آب منبع پایین می‌رود، فلوتر می‌افتد و کنتاکت پمپ را وصل میکند.
- پر شدن: پمپ کار میکند تا آب به سطح بالا برسد.
- سطح بالا: فلوتر بالا می‌آید و کنتاکت را قطع میکند؛ پمپ خاموش می‌شود.
فاصله بین سطح روشن و خاموش شدن با طول آزاد کابل فلوتر از نقطه بست تنظیم می‌شود. فاصله را خیلی کم نگیرید؛ وگرنه پمپ برای هر چند لیتر مصرف روشن و خاموش می‌شود. معنی «فلوتر برقی ۳ متری» یا «۵ متری» هم همان طول کابل است.
چند نکته نصب:
- فلوتر را از دهانه ورودی آب دور نگه دارید تا موج و ریزش آب آن را تکان ندهد.
- کابل فلوتر را به میله یا لوله‌ای ثابت ببندید، نه به لوله‌ای که می‌لرزد.
- فلوتر معمولاً پمپ‌های کوچک را مستقیم روشن و خاموش میکند؛ برای پمپ‌های پرجریان، فلوتر فقط بوبین کنتاکتور را فرمان دهد. جریان مجاز کنتاکت فلوتر را از روی خودش بخوانید.
- سیم‌کشی برق پشت بام باید ضدآب و ارت‌دار باشد و کلید مینیاتوری داشته باشد.
کنترل سطح الکترونیکی به‌جای فلوتر شناور: دستگاه‌هایی مثل کنترل سطح شیوا امواج با چند سنسور میله‌ای در آب کار می‌کنند و قطعه متحرک ندارند. همین دستگاه‌ها دو حالت دارند: حالت منبع برای پر کردن منبع بالا و حالت چاه برای حفاظت پمپ در برابر خالی شدن مخزن پایین.
حفاظت پمپ در برابر خالی شدن مخزن پایین
اگر مخزن پایین خالی شود و فلوتر بالا هنوز پمپ را روشن نگه دارد، پمپ بی‌آب می‌چرخد و در چند دقیقه آب‌بندش داغ و خراب می‌شود. دو راه دارد:
- یک فلوتر دوم یا کنترل سطح در حالت چاه داخل مخزن پایین که در سری با فلوتر بالا، برق پمپ را قطع کند.
- یک محافظ بی‌آبی روی خود پمپ که از جریان یا فشار پمپ تشخیص بدهد آب نمیرسد. فرق این دو را در فلوتر برقی یا محافظ بی‌آبی ست کنترل نوشته‌ایم.
چرا ست کنترل مخزن پشت بام را پر نمی‌کند؟
ست کنترل فشاری (مثل HYDROSET) و ست کنترل‌های جریانی پمپ را با افت فشار یا جریان آب در لوله روشن می‌کنند؛ یعنی وقتی کسی شیری باز کند. در سیستمی که پمپ فقط منبع پشت بام را پر میکند، پایین رفتن آب منبع هیچ افت فشاری پشت پمپ ایجاد نمی‌کند؛ پس ست کنترل نمی‌فهمد منبع خالی شده و پمپ را روشن نمی‌کند. بعضی‌ها با بالا بردن حساسیت ست کنترل مشکل را موقتاً کم می‌کنند، ولی راه درست فلوتر یا کنترل سطح روی منبع بالاست.
طبقههای بالا زیر منبع پشت بام: فشار کم
آب منبع پشت بام با ثقل پایین می‌آید و هر ۱۰ متر اختلاف ارتفاع حدود ۱ بار فشار می‌سازد. اگر کف منبع ۱٫۵ متر بالاتر از دوش طبقه آخر باشد، فشار آن دوش فقط حدود ۰٫۱۵ بار است؛ برای دوش راحت و پکیج کافی نیست.
| طبقه زیر منبع پشت بام | اختلاف ارتفاع تقریبی تا منبع | فشار ثقلی تقریبی |
|---|---|---|
| طبقه آخر | ۲ تا ۳ متر | ۰٫۲ تا ۰٫۳ بار |
| یک طبقه پایین‌تر | ۵ تا ۶ متر | ۰٫۵ تا ۰٫۶ بار |
| دو طبقه پایین‌تر | ۸ تا ۹ متر | ۰٫۸ تا ۰٫۹ بار |
| سه طبقه پایین‌تر | ۱۱ تا ۱۲ متر | ۱٫۱ تا ۱٫۲ بار |
عددها با فرض ارتفاع حدود ۳ متر برای هر طبقه است.
راه حل طبقههای بالا: یک پمپ تقویت فشار بعد از خروجی منبع پشت بام (روی پشت بام یا در همان طبقه) با ست کنترل و منبع تحت فشار کوچک. این پمپ برخلاف پمپ پرکننده با باز شدن شیر کار میکند، پس کار ست کنترل است. ست کنترل هوشمند HYDROSET فشار را با سنسور دقیق می‌خواند، پمپ را نرم روشن و خاموش میکند و اگر منبع پشت بام خالی شود، بی‌آبی را با جریان (E3) و فشار (E4) تشخیص می‌دهد و پمپ را خاموش میکند. چون اختلاف ارتفاع کم است، F1 و F2 را با همان فرمول فشار آب ساختمان و ارتفاع از پمپ تا بالاترین شیر تنظیم کنید.
پمپ آب را روی پشت بام نصب کنیم یا در پارکینگ؟
| موضوع | پمپ در پارکینگ یا زیرزمین | پمپ روی پشت بام |
|---|---|---|
| رسیدن آب به پمپ | آب با ثقل از مخزن کناری به پمپ میرسد؛ پمپ هوا نمی‌گیرد | پمپ از منبع پشت بام میکشد؛ با خالی شدن منبع زود هوا می‌گیرد |
| فشار طبقهها | همه طبقهها را تحت فشار میکند | فقط اختلاف ارتفاع کم تا طبقههای بالا را جبران میکند؛ مناسب وقتی منبع روی پشت بام است |
| صدا و لرزش | دور از واحدها | صدا و لرزش به طبقه آخر میرسد |
| آفتاب، باران و یخ‌زدگی | محیط بسته و محافظت‌شده | پمپ، تابلو و لوله‌ها باید سایبان و عایق داشته باشند |
| سرویس و دسترسی | راحت | سخت‌تر؛ برق‌کشی و لوله‌کشی طولانی‌تر |
| کاربرد مناسب | بیشتر ساختمان‌ها؛ مخزن ذخیره در پارکینگ | ساختمانی که جای مخزن در پارکینگ ندارد و منبع روی پشت بام است |
مصرف برق به محل پمپ ربط زیادی ندارد؛ به هدی که پمپ باید بسازد و ساعت‌هایی که کار میکند ربط دارد. پمپی که روی پشت بام کار میکند ولی به‌خاطر ست کنترل جریانی یا نشتی مدام روشن است، برق بیشتری از پمپ پارکینگی با منبع تحت فشار سالم میکشد. اگر انتقال پمپ فقط برای کم کردن قبض برق است، اول علت کار زیاد پمپ را پیدا کنید.
وزن منبع و نکته‌های نصب روی پشت بام
- وزن: هر لیتر آب حدود یک کیلوگرم است؛ منبع ۱۰۰۰ لیتری پر، با بدنه و پایه بیش از یک تن وزن دارد. محل نصب را روی تیر یا ستون بگذارید و تحمل سقف را با مهندس سازه بسنجید.
- مهره ماسوره و شیر قطع‌کن: در ورودی و خروجی منبع و دو طرف پمپ بگذارید تا تعویض شیر یک‌طرفه یا پمپ بدون باز کردن کل لوله‌کشی ممکن باشد.
- درپوش و نور: درپوش منبع را ببندید و منبع رنگ روشن و مات بگیرید تا آب گرم نشود، جلبک نزند و بو نگیرد.
- یخ‌زدگی: در شهرهای سردسیر لوله‌ها و شیرهای روی پشت بام را عایق کنید.
- سرریز: لوله سرریز را باز و بدون شیر به ناودان ببرید؛ اگر فلوتر خراب شود، سرریز جلوی آب گرفتن پشت بام را می‌گیرد.
جمع‌بندی
- منبع پشت بام را فلوتر یا کنترل سطح پر میکند، نه ست کنترل.
- پمپ پرکننده را از مخزن پایین تغذیه کنید و برای خالی شدن آن محافظ بی‌آبی بگذارید.
- لوله رفت به منبع را از لوله‌ای که آب واحدها را می‌دهد جدا نگه دارید.
- طبقه آخرِ زیر منبع پشت بام تقریباً فشار ندارد؛ برایش پمپ با ست کنترل بعد از منبع لازم است.
سؤال‌های رایج
ست کنترل منبع پشت بام را پر میکند؟
نه. ست کنترل پمپ را با افت فشار یا جریان در لوله روشن میکند؛ پایین رفتن آب منبع پشت بام افت فشاری پشت پمپ نمیسازد. برای پر کردن منبع، فلوتر برقی یا کنترل سطح روی خود منبع لازم است.
فلوتر برقی پمپ آب را کجا نصب کنیم؟
برای پر کردن، داخل منبع بالا که پمپ آن را پر میکند؛ با پایین رفتن آب پمپ را روشن و با پر شدن خاموش میکند. برای حفاظت پمپ، یک فلوتر دیگر داخل مخزنی که پمپ از آن میکشد.
خانه همکف است؛ می‌شود منبع و پمپ را روی پشت بام گذاشت؟
بله، به شرطی که آب شهر به پشت بام برسد. لوله رفت منبع را پر میکند و خروجی پمپ کنار منبع به لوله آب سرد ساختمان وصل می‌شود. وزن منبع پر را با تحمل سقف بسنجید.
طبقه آخر هستیم و منبع پشت بام داریم ولی فشار آب خیلی کم است؛ چرا؟
چون فشار ثقلی به اختلاف ارتفاع بستگی دارد و بین منبع و طبقه آخر فقط چند متر فاصله است؛ هر ۱۰ متر حدود ۱ بار. یک پمپ کوچک با ست کنترل بعد از خروجی منبع این مشکل را حل میکند.
می‌شود پمپ را جلوی ورودی منبع پشت بام گذاشت تا آب شهر را بکشد؟
اتصال پمپ مستقیم به لوله شهر معمولاً مجاز نیست و فشار همسایه‌ها را پایین می‌آورد. راه درست مخزن ذخیره پایین و پمپی است که از آن مخزن به منبع بالا بفرستد.
لوله رفت و برگشت منبع پشت بام یکی است؟
در منبع ثقلی بدون پمپ، یک لوله رایج است: وقتی فشار شهر بالاست منبع را پر میکند و وقتی پایین است آب منبع از همان لوله پایین می‌آید. در سیستم پمپ‌دار بهتر است جدا باشند: یک لوله فقط منبع را پر کند و لوله دیگر آب منبع را به واحدها بدهد.
فلوتر برقی را چند متری بخریم؟
طول کابل باید از تابلو یا جعبه برق تا داخل منبع برسد و کمی اضافه داشته باشد تا فاصله روشن و خاموش شدن را تنظیم کنید. برای منبع پشت بام، فاصله تابلو تا منبع را اندازه بگیرید.
پمپ آب را روی پشت بام نصب کنیم یا در پارکینگ؟
اگر مخزن ذخیره در پارکینگ است، پمپ را همانجا کنار مخزن بگذارید: آب با ثقل به پمپ میرسد، همه طبقهها فشار میگیرند و صدا به واحدها نمیرسد. پمپ روی پشت بام وقتی منطقی است که منبع هم روی پشت بام است و فقط باید فشار طبقههای بالا تقویت شود.
انتقال پمپ از پشت بام به پارکینگ قبض برق را کم میکند؟
محل پمپ بهتنهایی اثر زیادی ندارد. مصرف برق به هد پمپ و ساعت کار آن بستگی دارد. اگر پمپ مدام روشن است، علت معمولاً ست کنترل جریانی بدون منبع، نشتی یا تنظیم نادرست است، نه محل نصب.
