بوستر پمپ آتش نشانی (Fire Pump Set) چیست و چطور کار میکند: پمپ اصلی برقی، پمپ دیزلی و جوکی پمپ، ترتیب روشن شدن با افت فشار، فرق آن با بوستر آبرسانی، انواع پکیج و عواملی که قیمت را تعیین می‌کنند.
بوستر پمپ آتش نشانی (به انگلیسی Fire Pump Set یا Fire Booster Pump) مجموعه‌ای از پمپها، تابلو و شیرآلات است که آب لوله‌های اطفای حریق ساختمان (اسپرینکلرها و جعبه‌های آتشنشانی) را همیشه زیر فشار نگه می‌دارد و وقتی آتش‌سوزی شود، در چند ثانیه دبی و فشار لازم را می‌رساند. این دستگاه سال‌ها ممکن است کار نکند، ولی روزی که لازم شود باید بی‌نقص روشن شود؛ همین، طراحی و تابلوی آن را با بوستر آبرسانی کاملاً متفاوت میکند.
اجزای بوستر پمپ آتش نشانی
| جزء | English | کار |
|---|---|---|
| پمپ اصلی برقی | Main electric fire pump | دبی و فشار طراحی را در زمان حریق می‌دهد |
| پمپ دیزلی | Diesel fire pump | پشتیبان پمپ برقی؛ وقتی برق قطع است یا پمپ برقی کار نمی‌کند |
| جوکی پمپ | Jockey pump | پمپ کوچک برای جبران نشتی و نگه داشتن فشار خط |
| تابلو پمپ آتش نشانی | Fire pump controller | فرمان خودکار روشن شدن با افت فشار، آلارم‌ها |
| کلکتور مکش و رانش | Suction / discharge header | اتصال پمپها به منبع و شبکه |
| شیر تست و فلومتر | Test header / flow meter | تست دوره‌ای دبی پمپ بدون باز کردن اسپرینکلر |
| شیر اطمینان | Pressure relief valve | جلوگیری از فشار بیش از حد شبکه |
| منبع ذخیره آب | Fire water tank | آب کافی برای مدت طراحی حریق |
جوکی پمپ قلب کنترل فشار است و جداگانه در جوکی پمپ چیست توضیح داده شده است.
بوستر پمپ آتش نشانی چطور کار میکند؟
- در حالت عادی شبکه پر از آب و زیر فشار است و هیچ آبی مصرف نمی‌شود.
- نشتی‌های جزئی فشار را کم کم پایین می‌آورند؛ جوکی پمپ روشن میشود، فشار را برمی‌گرداند و خاموش میشود.
- وقتی آتش‌سوزی رخ می‌دهد، یک اسپرینکلر باز میشود یا کسی شیر جعبه آتشنشانی را باز میکند. دبی از توان جوکی بیشتر است و فشار تند پایین می‌آید.
- فشار به فشار روشن شدن پمپ اصلی می‌رسد و تابلو پمپ برقی را استارت میکند.
- اگر پمپ برقی روشن نشود یا فشار باز هم پایین‌تر برود، پمپ دیزلی در فشار پایین‌تر استارت میشود.
- پمپ اصلی پس از روشن شدن، با برگشتن فشار خودبه‌خود خاموش نمی‌شود؛ معمولاً با دست خاموش میشود، یا اگر خاموشی خودکار مجاز باشد، بعد از یک حداقل زمان کار.
فشار روشن شدن هر پمپ از قبلی پایین‌تر است تا پمپها پشت سر هم وارد مدار شوند. جدول نمونه تنظیم فشارها در جوکی پمپ چیست آمده است.
فرق بوستر آتش نشانی با بوستر آبرسانی
| موضوع | بوستر آبرسانی | بوستر آتش نشانی |
|---|---|---|
| هدف | فشار ثابت برای مصرف روزانه | دبی و فشار کامل در زمان حریق |
| حفاظت موتور | در اضافه بار یا بیآبی پمپ را خاموش میکند | پمپ اصلی را به خاطر اضافه بار خاموش نمی‌کند؛ فقط آلارم می‌دهد |
| خاموش شدن | خودکار با رسیدن فشار | معمولاً دستی؛ خودکار فقط بعد از حداقل زمان کار |
| برق | از تابلوی عمومی ساختمان | مسیر برق جدا و مطمئن، قبل از کلید اصلی ساختمان |
| پشتیبان | معمولاً پمپ رزرو برقی | پمپ دیزلی یا منبع برق دوم |
| تست | نیاز به تست دوره‌ای ندارد | تست منظم هفتگی یا ماهانه و تست سالانه دبی |
نکته مهم این است که حفاظت‌هایی که در پمپ آبرسانی عالی‌اند، مثل قطع پمپ در بیآبی یا قطع در اضافه بار، در پمپ اصلی آتشنشانی ممنوع‌اند؛ پمپ آتشنشانی باید تا آخرین لحظه کار کند حتی اگر به قیمت سوختن موتور باشد. برای همین ست کنترل‌های پمپ آبرسانی جای تابلوی پمپ آتشنشانی را نمی‌گیرند. جزئیات تابلو در تابلو برق بوستر پمپ آتش نشانی آمده است. برای بوستر آبرسانی، بوستر پمپ چیست را ببینید.
انواع پکیج بوستر پمپ آتش نشانی
- برقی + دیزلی + جوکی: رایج‌ترین ترکیب در ساختمان‌های بلند، مجتمع‌ها و صنایع. دیزل وقتی برق شهر قطع است کار را ادامه می‌دهد.
- دو برقی + جوکی: وقتی برق دوم مطمئن (مثلاً ژنراتور اضطراری با ظرفیت کافی) هست و دیزل لازم نیست.
- یک برقی + جوکی: در ساختمان‌های کوچک‌تر، اگر ضوابط محلی اجازه دهد.
پمپ اصلی معمولاً سانتریفیوژ افقی (اسپلیت کیس یا اند ساکشن) است. اگر سطح آب منبع پایین‌تر از پمپ باشد، پمپ توربینی عمودی به کار می‌رود، چون پمپ افقی آتشنشانی نباید آب را با مکش بالا بکشد.
پمپ آتش نشانی دیزلی
دیزل پمپ آتش نشانی پمپی است که به‌جای الکتروموتور با موتور دیزل می‌چرخد و به برق شهر وابسته نیست. تابلوی آن با دو دسته باتری کار میکند و اگر موتور با استارت اول روشن نشود، چند بار به‌طور خودکار و نوبتی با دو باتری استارت می‌زند. موتورخانه دیزل به هواکش، دودکش، مخزن سوخت کافی برای مدت طراحی و دمای گرم‌تر از پمپ برقی نیاز دارد.
قیمت بوستر پمپ آتش نشانی به چه بستگی دارد؟
قیمت بوستر پمپ آتش نشانی از یک پروژه به پروژه دیگر خیلی فرق دارد. این عوامل آن را تعیین می‌کنند:
- دبی و فشار طراحی: نتیجه محاسبه بوستر پمپ آتش نشانی؛ هرچه بیشتر، پمپ و موتور بزرگ‌تر.
- ترکیب پکیج: برقی و دیزلی و جوکی، یا دو برقی.
- نوع پمپ: اند ساکشن، اسپلیت کیس یا توربینی عمودی.
- گواهی پمپ و تابلو: پمپ و تابلوی دارای گواهی UL یا FM گران‌تر از نمونه‌های بدون گواهی‌اند.
- تابلو: تابلوی مخصوص پمپ آتشنشانی با آلارم‌ها و روش استارت مناسب توان موتور.
- شیرآلات، کلکتورها، فلومتر و نصب.
برای مقایسه درست، پیشنهادها را با یک برگه مشخصات واحد بگیرید: دبی و فشار نقطه کار، ترکیب پمپها، نوع تابلو و گواهیها.
چه کسی باید طراحی و تأیید کند؟
در ایران، سیستم اطفای حریق ساختمان طبق مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و ضوابط آتشنشانی شهر طراحی و تأیید میشود و بیشتر طراحان از استانداردهای NFPA 13 (اسپرینکلر)، NFPA 14 (لوله ایستاده و جعبه آتشنشانی) و NFPA 20 (پمپ آتشنشانی) استفاده می‌کنند. طراحی نهایی و تحویل سیستم باید با مهندس تأسیسات دارای صلاحیت و تأییدیه آتشنشانی باشد.
مقاله‌های این مجموعه
بوستر پمپ آتش نشانی · جوکی پمپ · تابلو برق بوستر آتش نشانی · محاسبه بوستر آتش نشانی · نصب و تست پمپ آتش نشانی
سؤال‌های رایج
بوستر پمپ آتش نشانی چیست؟
مجموعه پمپ اصلی، پمپ پشتیبان (معمولاً دیزلی)، جوکی پمپ و تابلو که شبکه اطفای حریق را زیر فشار نگه می‌دارد و در زمان حریق دبی و فشار لازم اسپرینکلرها و جعبه‌های آتشنشانی را می‌رساند.
بوستر پمپ آتش نشانی به انگلیسی چه میشود؟
Fire Pump Set یا Fire Booster Pump؛ پمپ اصلی Fire Pump، پمپ کوچک Jockey Pump و تابلو Fire Pump Controller نام دارد.
چرا پمپ آتش نشانی خودکار خاموش نمی‌شود؟
چون برگشتن فشار دلیل خاموش شدن آتش نیست. پمپ اصلی پس از استارت یا با دست خاموش میشود یا، اگر مجاز باشد، تنها بعد از حداقل زمان کار؛ این جلوی قطع و وصل پمپ در میانه حریق را می‌گیرد.
فرق بوستر آتش نشانی و آبرسانی چیست؟
بوستر آبرسانی برای مصرف روزانه است و در اضافه بار یا بیآبی پمپ را خاموش میکند؛ بوستر آتشنشانی برای حریق است، حفاظتهای خاموشکننده ندارد، برق جدا و پمپ پشتیبان دارد و باید منظم تست شود.
آیا میشود از بوستر آبرسانی برای آتش نشانی استفاده کرد؟
بهعنوان سیستم اصلی اطفای حریق نه؛ پمپ، تابلو، مسیر برق و شیرآلات آتشنشانی الزامات خودشان را دارند و باید جداگانه طراحی و تأیید شوند.
قیمت بوستر پمپ آتش نشانی چقدر است؟
به دبی و فشار طراحی، ترکیب پمپها (برقی، دیزلی، جوکی)، نوع پمپ، گواهیها و تابلو بستگی دارد. با یک برگه مشخصات واحد از چند فروشنده استعلام بگیرید.
